PASYPSY.NET

Μήνυμα Προέδρου για το 2011

Την πρωτοβουλία για την ίδρυση του Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων είχαν τριάντα έξι (36) ψυχολόγοι οι οποίοι υπέγραψαν και την ιδρυτική διακήρυξη του Συλλόγου σε συνάντηση που είχαν στο χωριό Πεντάκωμο της Επαρχίας Λεμεσού στις 25 Φεβρουαρίου 2007. Σήμερα τα μέλη του Συλλόγου αριθμούν πέραν των διακοσίων ατόμων, που όλοι -ας μας επιτραπεί ο όρος- είναι «καθαρόαιμοι» ψυχολόγοι, αφού διαθέτουν προσόντα που τους επιτρέπουν την εγγραφή στα Μητρώα Ψυχολόγων σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Αφορμή για τη σύναξη στο Πεντάκωμο έδωσε η επικείμενη εφαρμογή των προνοιών του Περί Εγγραφής Επαγγελματιών Ψυχολόγων Νόμου, όπως αυτές διαμορφώθηκαν με την θεσμική τροποποίηση του 2004.

Πιστεύω, ωστόσο, ότι ο βαθύτερος λόγος που ώθησε στη δημιουργία του Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων, υπήρξε η απουσία ενός οργανισμού που να αντιπροσωπεύει επάξια τη βάση των ψυχολόγων και να διεκδικεί ουσιαστικά τα επαγγελματικά τους δικαιώματα όπως αυτά απορρέουν από τις πτυχιακές σπουδές αλλά και από τις ειδικεύσεις στην εφαρμοσμένη ψυχολογία.

Παρά τις σημαντικές δυσκολίες και τις αμφισβητήσεις με τις οποίες βρεθήκαμε αντιμέτωποι στα πρώτα στάδια της ίδρυσης του Συλλόγου μας, η συλλογική και η σκληρή δουλειά καθώς και η επιμονή στο όραμα για τη δημιουργία ενός επαγγελματικού σώματος εκπροσώπησης των ψυχολόγων, απέδωσαν καρπούς.

Καταφέραμε σε σύντομο χρονικό διάστημα να επιτύχουμε την ικανοποίηση βασικών Καταστατικών μας σκοπών όπως για παράδειγμα την αναστολή της λειτουργίας του Συμβουλίου Εγγραφής Επαγγελματιών Ψυχολόγων το οποίο θα έθετε σε εφαρμογή τις «αμαρτωλές» -όπως εξακολουθούμε να ισχυριζόμαστε- πρόνοιες της θεσμικής τροποποίησης υπ΄αριθμόν 234(Ι) του 2004, του Περί Εγγραφής Επαγγελματιών Ψυχολόγων Νόμου. Σύμφωνα με τις τροποποιήσεις του 2004, το πτυχίο ψυχολογίας δεν θα είχε κανένα ουσιαστικό επαγγελματικό αντίκρισμα. Επιπλέον, η αδειοδότηση του επαγγελματία ψυχολόγου θα κατοχυρωνόταν αποκλειστικά και μόνο μέσω προγραμμάτων masters τριετούς διάρκειας σπουδών. Τέτοια προγράμματα ήταν αδύνατο να εξασφαλίσει κανείς στα πλείστα πανεπιστήμια που για δεκαετίες παραδοσιακά σπουδάζαμε την επιστήμη της ψυχολογίας. Η αναζήτηση τέτοιων προγραμμάτων ουσιαστικά θα οδηγούσε στην άνθιση μονοπωλιακού καθεστώτος σπουδών από εγχώρια κυρίως ακαδημαϊκά ιδρύματα, τα οποία -αν και διένυαν μόλις τα πρώτα βήματα της δικής τους σταδιοδρομίας στον τομέα της εκπαίδευσης ψυχολόγων- φρόντισαν κιόλας αμέσως μετά τη ψήφιση της τροποποίησης του 2004 να διαφημίζουν την έναρξη προγραμμάτων masters στη ψυχολογία τριετούς διάρκειας!

Επιδιώξαμε και καταφέραμε να πάμε στη Βουλή και να καταθέσουμε τις απόψεις μας γύρω από τις ελλείψεις και τα ατοπήματα της τροποποίησης του 2004. Αντικρούσαμε τα επιχειρήματα που οι αρχιτέκτονες και οι αυτουργοί της τροποποίησης του 2004 παρέθεσαν για να ενισχύσουν τη θέση τους, που ήθελε την άμεση εφαρμογή της νομοθεσίας ως είχε. Διαψεύσαμε όσους διέδιδαν εσκεμμένα και παραπλανητικά ότι δήθεν όλες οι προηγμένες χώρες της Ευρώπης είχαν ήδη συνομολογήσει σε μια κοινή πλατφόρμα τριετών μεταπτυχιακών σπουδών ως προϋπόθεση για την επαγγελματική κατοχύρωση της ψυχολογίας και ότι εάν η Κύπρος δεν εφαρμόσει άμεσα την τροποποίηση του 2004 θα παραμείνει ο ουραγός της ψυχολογίας! Αποκαλύψαμε ότι το Europsy (που οι θερμοί υποστηρικτές της τροποποίησης του 2004 αντέτειναν ως το βασικό τους επιχείρημα), δεν ήταν μια ευρωπαϊκή οδηγία, αλλά ένα ακόμη ερευνητικό πόρισμα που προήλθε από ένα χρηματοδοτούμενο από κονδύλια της Ε.Ε. πρόγραμμα, το οποίο στην τελική, δεν υποδείκνυε τριετή σπουδές τύπου masters για την αδειοδότηση των ψυχολόγων. Συναντηθήκαμε με τρεις Υπουργούς Υγείας οι οποίοι διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλο από το 2007 έως το 2009. Δημοσιοποιήσαμε με παρρησία τις θέσεις μας, με σαφή και ξεκάθαρο λόγο. Χωρίς περιστροφές και υπαινιγμούς δηλώσαμε ότι η τροποποίηση του 2004 εξυπηρετούσε συμφέροντα και τροφοδοτούσε μονοπωλιακές συνθήκες σπουδών στην επιστήμη της ψυχολογίας. Πείσαμε! Και επιτέλους στις 26 Ιουνίου του 2009 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ο Περί Εγγραφής Ψυχολόγων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2009.

Η τροποποίηση υπ΄αριθμό 234(Ι) του 2004 ήταν πια παρελθόν. Αναδύεται πλέον μια νέα πρόκληση, αυτή της υλοποίησης της Γ' τροποποίησης υπ΄αριθμό 59(Ι) του 2009. Την ευρύτερη από τις τρεις τροποποιήσεις που έγιναν ποτέ στον βασικό νόμο Περί Εγγραφής Ψυχολόγων, -ο οποίος και είχε για πρώτη φορά δημοσιευτεί στις 30 Ιουνίου 1995 στη Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ως ο υπ' αριθμό 68(Ι). Η Γ' τροποποίηση του 2009 περιλάμβανε κυρίως τα εξής:

(α) Κατοχύρωση του πτυχιούχου ψυχολόγου και απόδοση επαγγελματικής επάρκειας στο πτυχίο ψυχολογίας μέσα από θεσμοθετημένο και ρητώς διατυπωμένο πλαίσιο καθηκόντων.

(β) Κατοχύρωση των ειδικοτήτων της εφαρμοσμένης ψυχολογίας μέσα από μεταπτυχιακές σπουδές διετούς διάρκειας και θεσμοθέτηση διακριτών πλαισίων αποκλειστικών καθηκόντων έκαστης ειδικότητας.

(γ) Διασφάλιση της συμπληρωματικής πρακτικής άσκησης για την αδειοδότηση ειδικότητας μέσω αρμοδίων κρατικών φορέων και εγκεκριμένων ιδιωτικών οργανισμών που πληρούν τέτοιες προδιαγραφές ώστε να αποτρέπεται η άνιση εκμετάλλευση των ενδιαφερομένων και να επιτυγχάνεται υψηλού επιπέδου πρακτική άσκηση.

Μέσα από τη συστηματική εκπροσώπηση του Συλλόγου μας σε κοινοβουλευτικές επιτροπές και συναντήσεις με αρμοδίους κρατικούς λειτουργούς και συνδικαλιστικούς φορείς πετύχαμε την προκήρυξη σημαντικών θέσεων εργασίας ψυχολόγων στο δημόσιο τομέα. Ανάμεσα σε άλλα καταλυτική ήταν η συμμετοχή μας στις διεργασίες για την τροποποίηση του Περί Εγγραφής Κοινωνικών Λειτουργών Νόμου με την οποία άνοιξε ο δρόμος για την προκήρυξη σημαντικού αριθμού θέσεων εργασίας σε πτυχιούχους ψυχολόγους στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας. Συμβάλαμε, επίσης, ουσιαστικά στην προκήρυξη θέσεων ψυχολόγων στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας σε ειδικότητες Συμβουλευτικής και Δικανικής Ψυχολογίας, και θέσεων στο τομέα των ουσιοεξαρτήσεων που θα μπορούν να διεκδικηθούν από πτυχιούχους ψυχολόγους.

Ίσως σήμερα όσο ποτέ άλλοτε, η κοινότητα των ψυχολόγων στην Κύπρο επιδιώκει τη σύμβληση των αποσπασμένων μερών της και την αποκατάσταση του κύρους της. Προσδοκεί στην άμεση και απρόσκοπτη εφαρμογή των προνοιών της νέας νομοθεσίας και την στράτευση ενάντια σε εκείνους που για χρόνια απομυζούν και λυμαίνονται την ψυχολογία μέσα από την αντιποίηση και τον σφετερισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων των ψυχολόγων. Τα μηνύματα αυτά ο Παγκύπριος Σύλλογος Ψυχολόγων και τα αφουγκράζεται και τα σέβεται.

Ο διορισμός από το Υπουργικό Συμβούλιο του νέου Συμβουλίου Εγγραφής Ψυχολόγων (ΣΕΨ) αποτελεί μια ουσιαστική αναγνώριση και καταξίωση της προσφοράς του Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων εκ μέρους της Πολιτείας, αφού στο ΣΕΨ από τα εφτά μέλη που διορίστηκαν τα τέσσερα κατέχουν την ιδιότητα του τακτικού μέλους του Συλλόγου μας και επιπλέον αναλάβαμε την προεδρία.

Επιδίωξη και δέσμευσή μας είναι για το 2011 να εκφράσουμε ουσιαστικά και εμπράκτως τη συμπαράσταση μας στο νεοδιοριζόμενο ΣΕΨ και να βοηθήσουμε στο ογκώδες έργο που υπαγορεύει σε αυτό η εφαρμογή των προνοιών της κείμενης νομοθεσίας. Προσβλέπουμε ότι μέσα στο 2011 θα ολοκληρωθούν όλες εκείνες οι εκκρεμότητες που για χρόνια οδήγησαν στη μη αδειοδότηση ενός σημαντικού αριθμού συναδέλφων που δικαιούνταν επαγγελματική άδεια ψυχολόγου και εγγραφή στα μητρώα. Αναμένουμε τη θέσπιση κανονισμών και τη σύσταση Πειθαρχικού Συμβουλίου ώστε να διευκολυνθεί ο αγώνας κατά της αντιποίησης του επαγγέλματος. Αδημονούμε για τον καθορισμό των πλαισίων καθηκόντων έκαστης εφαρμοσμένης ειδικότητας ούτως ώστε να αναδειχθούν και να κατοχυρωθούν με ουσιαστικό τρόπο οι εφαρμοσμένοι τομείς της ψυχολογίας.

Παράλληλα -και εξίσου σημαντικός με τη θεσμική κατοχύρωση του επαγγέλματος- είναι ο στόχος της διεύρυνσης των ευκαιριών επαγγελματικής αποκατάστασης των νέων συναδέλφων. Ο Παγκύπριος Σύλλογος Ψυχολόγων ως καθαρόαιμος επαγγελματικός και επιστημονικός οργανισμός, θα συνεχίσει -αυτοβούλως αλλά και συνεργατικά όπου ενδείκνυται με ομότιμους και όμορους φορείς-, τη δράση του για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας ψυχολόγων.

Οι ψυχολόγοι –και είναι ένα αίτημα που το επιβάλλουν άλλωστε οι καιροί αλλά και η ίδια η κοινωνία- θα πρέπει να αξιοποιηθούν σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Η υφιστάμενη υπηρεσία εκπαιδευτικής ψυχολογίας θα πρέπει να αναβαθμιστεί. Να ενισχυθεί αριθμητικά η στελέχωσή της και να απαρτιστεί με νέες ειδικότητες πέρα του εκπαιδευτικού ψυχολόγου, όπως του συμβουλευτικού και κλινικού ψυχολόγου. Θα πρέπει να μετεξελιχθεί σε Υπηρεσία Ειδικής Ψυχολογίας. Συνάμα, θα πρέπει η διδασκαλία θεμάτων που άπτονται της ψυχολογίας να γίνεται αποκλειστικά από κατόχους πτυχίου ψυχολογίας –όπως άλλωστε επιβάλλει και η νέα νομοθεσία- και να αναβαθμιστεί στα πλαίσια του σχολικού προγράμματος.

Το υποστελεχωμένο Τμήμα Ειδικής Ψυχολογίας στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας θα πρέπει να ενισχυθεί με πολλές νέες θέσεις κλινικών, συμβουλευτικών και δικανικών ψυχολόγων. Θα πρέπει να αναβαθμιστεί ουσιαστικά και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη αναδόμηση και την αυτονόμηση τους από τις ψυχιατρικές υπηρεσίες.

Σε άλλες κρατικές υπηρεσίες και οργανισμούς δημοσίου δικαίου όπως οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο, ο Οργανισμός Νεολαίας, τα Συμβούλια Κοινωνικής Ευημερίας θα πρέπει να προκηρυχθούν θέσεις που να αξιοποιούν το επάγγελμα της ψυχολογίας με τρόπο που να ανταποκριθεί επάξια στις ανάγκες της κυπριακής κοινωνίας.

Εφόσον το τελευταίο καιρό -και με αφορμή τις συνέπειες από τη διεθνή οικονομική κρίση ακόμη περισσότερο- ενισχύονται οι φωνές που επιζητούν την ανάδειξη της Κύπρου σε κομβικό κέντρο της ανατολικής Μεσογείου παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών, προκειμένου να απαγκιστρωθεί η οικονομία από την εποχική τουριστική βιομηχανία, θα πρέπει να δοθούν κίνητρα στον ιδιωτικό επιχειρηματικό τομέα ώστε οι δυνατότητες που διαθέτει η σύγχρονη ψυχολογία σε εφαρμογές και έρευνα να αξιοποιηθούν προς όφελος της ανάπτυξης του ανθρωπίνου δυναμικού, των εργασιακών σχέσεων, της επιχειρηματικής οργάνωσης και της παραγωγικότητας.

Με αποφασιστικότητα θα πρέπει να διαπραγματευτούμε με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (Ο.Α.Υ.) που διαχειρίζεται το Γενικό Σχέδιο Υγείας (Γε.Σ.Υ.). Το Γε.Σ.Υ. θα αποτελέσει τις κατοπινές δεκαετίες τον κύριο ανάδοχο παροχής των πλείστων υπηρεσιών της εφαρμοσμένης ψυχολογίας. Συνεπώς, οι πρόνοιες που θα ενσωματωθούν στο σχέδιο αυτό και θα διέπουν το επάγγελμα του ψυχολόγου είναι καθοριστικής σημασίας. Η συμμετοχή του Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων στη διαβούλευση για τη συμπερίληψη του επαγγέλματος του ψυχολόγου στο Γε.Σ.Υ. έγινε αργοπορημένα αφού παρά τις έντονες παραστάσεις προς τον Ο.Α.Υ., μόλις προς το τέλος του 2010 προσκληθήκαμε στη διαβούλευση. Διαπιστώσαμε και αμέσως εκφράσαμε την αντίθεσή μας, ότι η διαβούλευση που προηγήθηκε απεμπολούσε σημαντικά επαγγελματικά οφέλη που κατοχυρώνει στη ψυχολογική κοινότητα η ψήφιση της Γ΄ Τροποποίησης του Περί Εγγραφής Ψυχολόγων Νόμου του 2009. Τα βασικότερα επαγγελματικά οφέλη που πλήττονται από τους προγενέστερους άστοχους χειρισμούς στη διαβούλευση, είναι (α) η απώλεια του δικαιώματος παραπομπών μεταξύ των ψυχολόγων π.χ. πτυχιούχου προς ειδικό ψυχολόγο είτε ειδικού ψυχολόγου προς ειδικό ψυχολόγο π.χ. σχολικού ψυχολόγου προς κλινικό ψυχολόγο, συμβουλευτικού ψυχολόγου προς κλινικό ψυχολόγο κ.ο.κ. και (β) η εξαίρεση πέραν της Κλινικής Ψυχολογίας από το Γε.Σ.Υ όλων των υπολοίπων ειδικοτήτων εφαρμοσμένης ψυχολογίας, παρόλο που μερικές εξ αυτών συνδέονται άμεσα και ουσιαστικά με το σύστημα υγείας π.χ. συμβουλευτικός ψυχολόγος και δικανικός ψυχολόγος.

Τέτοια κρίσιμα ζητήματα και πολλά άλλα αποτελούν τις προκλήσεις που έχουμε ενώπιον μας για τη νέα χρονιά. Ας ελπίσουμε ότι η απερχόμενη χρονιά ήταν η τελευταία «κρόνεια» χρονιά για την ψυχολογία στο τόπο μας. Και ότι η καινούργια χρονιά θα αφήσει πίσω της ανεπιστρεπτί πατροκτονίες, αδελφοκτονίες και κανιβαλισμούς!

Με την ευκαιρία, προσκαλώ για άλλη μια φορά κάθε φοιτητή ψυχολογίας, κάθε πτυχιούχο ψυχολόγο και κάθε ειδικό ψυχολόγο που ακόμα δεν συμπαρατάχθηκε με τον Παγκύπριο Σύλλογο Ψυχολόγων να το πράξει, προσπερνώντας τις όποιες προσωπικές πικρίες και δισταγμούς προκάλεσαν οι τριβές και οι αψιμαχίες του παρελθόντος. Δεν περισσεύει κανείς και κανείς δεν μας είναι λιγότερο χρήσιμος στον αγώνα που δίνουμε ώστε η ψυχολογία στην Κύπρο να πάρει τη θέση που της αξίζει.

Τέλος, εκ μέρους ολόκληρου του Διοικητικού Συμβουλίου χαιρετίζω και ευχαριστώ θερμά όλα τα μέλη μας, που αντιστεκόμενα στις όποιες αγελαίες νοοτροπίες συντηρούνταν για χρόνια στους κόλπους της ψυχολογίας στον τόπο μας, στήριξαν την ίδρυση του Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων και εξακολουθούν να υποστηρίζουν την πολυσχιδή του δράση με τρόπο που πραγματικά μας κάνουν να ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον της ψυχολογίας σε αυτό τον μικρό και πολύπαθο τόπο.

Συναδελφικά,

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων

Δρ Κυριάκος Πλατρίτης, Ph.D.
Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας
Πρόεδρος Παγκυπρίου Συλλόγου Ψυχολόγων
Λεμεσός, 2 Ιανουαρίου 2011